Woningcorporaties aanbestedingsplichtig?

Antwoord

De discussie tussen Europa en Nederland over de vraag of een woningcorporatie een aanbestedende dienst is, blijft voortduren. De Europese Commissie heeft begin van dit jaar een tweede ingebrekestelling naar de Nederlandse overheid gestuurd.

De Europese Commissie (hierna: ‘Commissie’) heeft deze (en de vorige) ingebrekestelling verstuurd omdat zij van mening is dat woningcorporaties moeten worden aangemerkt als aanbestedende dienst. De Nederlandse overheid meent dat dit niet het geval is.

De Commissie wil er met de tweede ingebrekestelling voor zorgen dat woningcorporaties door de Nederlandse overheid alsnog onder de werking van de aanbestedingsregels worden gebracht.

De kans is reëel dat daarna – als de reactie van Nederland op deze ingebrekestelling naar de mening van de Commissie onvoldoende is – alsnog een met redenen omkleed advies volgt. Een met redenen omkleed advies is een formeel verzoek van de Commissie aan Nederland om aan de Europese regelgeving te gaan voldoen. Daarin wordt bovendien verzocht om binnen een vastgestelde termijn aan te geven welke maatregelen Nederland heeft getroffen om de schending van de Europese regels op te heffen. Als Nederland (ook) daar geen gevolg aan geeft, kan de Commissie de zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie.

Moeten woningcorporaties hier nu al iets mee doen?

Bovenstaande discussie speelt al jaren en er zal waarschijnlijk ook nog wel wat water door de Rijn stromen voordat deze discussie is beslecht. De vraag is wat woningcorporaties op dit moment met deze ingebrekestelling moeten (of misschien juist niet).

Veel woningcorporaties besteden hun projecten al vrijwillig aan via meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedures. Indien daadwerkelijk wordt geoordeeld dat woningcorporaties zijn aan te merken als aanbestedende dienst, moeten woningcorporaties gaan voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Dit betekent dat projecten boven de Europese aanbestedingsdrempel niet meervoudig onderhands, maar door middel van een Europese procedure moeten worden aanbesteed.

Woningcorporaties kunnen er voor kiezen simpelweg alle opdrachten Europees aan te besteden. Erg doelmatig en wenselijk is dat niet (per se). Wel doen woningcorporaties er goed aan om bij (langdurige) overeenkomsten boven de Europese aanbestedingsdrempel al in te spelen op een mogelijke aanbestedingsplicht, door een een goede ontbindende voorwaarde op te nemen in nog te sluiten overeenkomsten. Dit geldt zeker vanaf het moment dat er daadwerkelijk een met redenen omkleed advies van de Commissie komt. De eventuele aanbestedingsplicht van woningcorporaties heeft namelijk in beginsel ‘terugwerkende kracht’. In dat geval wordt geconstateerd dat niet is voldaan aan regelgeving die al geldend Europees recht was.

Datum: 4 November 2019