Menu

Zoek op
rubriek
Omgevingsweb

Water in de Omgevingswet: 3 vragen aan Simon Handgraaf

Onder de Omgevingswet zal de regelgeving voor water meer geïntegreerd worden met andere aspecten van de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat er veel aanpassingen worden doorgevoerd. Zo zal de omgevingsvergunning de watervergunning vervangen en ook de regels voor lozingen zullen veranderen. Er is behoefte aan inzicht in de manier hoe het nieuwe stelsel van de Omgevingswet in de praktijk gaat uitwerken. Simon Handgraaf, jurist omgevingsrecht en eerder betrokken bij de totstandkoming van de Waterwet, geeft antwoord op 3 vragen.

Handgraaf, Simon
29 juni 2020

Nieuws & Achtergrond

1. De regelgeving voor water wordt bijna geheel opgenomen in het stelsel van de nieuwe Omgevingswet. Wat is de belangrijkste verandering, en waarom?

De belangrijkste verandering is naar mijn idee dat waterschappen voor het eerst bevoegd worden om zelf regels te stellen over lozingen in oppervlaktewater, in hun waterschapsverordening. Deels gaat dat over lozingen die het Rijk niet langer regelt. De lozingsregels daarvoor komen via de bruidsschat in de waterschapsverordening terecht. Maar ook voor de lozingen van bedrijfstakken die het Rijk nog wel regelt, kunnen waterschappen eigen regels stellen. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) maakt het mogelijk om de algemene rijksregels over lozingen aan te vullen of daarvan af te wijken met maatwerkregels. En de waterschappen mogen vergunningplichten en meldplichten instellen voor lozingen in aanvulling op de vergunningplichten en meldplichten die al in het Bal staan. Die nieuwe mogelijkheden zullen de komende tijd belangrijk worden, want we staan op het randje van de laatste planperiode voor de kaderrichtlijn water. Aan het eind daarvan moeten de doelen voor waterkwaliteit zijn gehaald, uitstellen is niet langer mogelijk. Maar er zijn natuurlijk meer belangrijke veranderingen, waaronder de digitalisering die nodig is voor het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de nieuwe mogelijkheden van het projectbesluit.

2. Wat kunnen gemeentes en waterschappen doen om zich goed voor te bereiden op deze veranderingen?

Gemeenten krijgen, net als de waterschappen, nieuwe bevoegdheden op het gebied van lozingen – maar dan de lozingen in de bodem en de riolering. In de bruidsschat voor het omgevingsplan staan net zo veel lozingsregels als in de bruidsschat voor de waterschapsverordening. Gemeenten en waterschappen kunnen die regels niet onafhankelijk van elkaar aanpassen, want dan krijg je ongewenste effecten. Beide overheden moeten elkaar dus snel opzoeken om samen na te denken over de wijze waarop de lozingsregels locatiegericht beter kunnen worden gemaakt. Het Rijk laat die lozingsregels immers niet voor niets los, het gaat namelijk om onderwerpen die decentrale overheden veel beter zelf kunnen regelen. Het omgaan met afstromend hemelwater is bijvoorbeeld een urgent probleem dat in verschillende delen van Nederland verschillende oplossingen vraagt. Recent heeft het Ministerie van BZK een handreiking uitgebracht die de decentrale overheden kan helpen om de juiste regels te stellen. Ik zou zeggen, aan de slag!

3. Waar liggen de kansen om het nieuwe stelsel in de praktijk echt eenvoudiger en beter te maken?

De waterschapsverordening en de digitalisering daarvan bieden heel veel mogelijkheden. De keur van waterschappen gaat nu nog vaak uit van een generieke vergunningplicht. Vrijstellingen en algemene regels staan apart in een besluit van het dagelijks bestuur. Dat maakt de regels er niet inzichtelijker op en voor een aantal activiteiten kun je je afvragen of die vergunningplicht echt nodig is. Als je bij het maken van de waterschapsverordening de activiteit centraal stelt – dus niet een generieke vergunningplicht met uitzonderingen, maar direct de juiste regels – dan kunnen burgers en bedrijven sneller vinden waar ze aan toe zijn. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet helpt daarbij, mits je de mogelijkheden goed gebruikt: de regels consequent annoteren, slim omgaan met de geografische werkingsgebieden en intelligente toepasbare regels/vragenbomen maken. Ik zie al verschillende mooie voorbeelden in de praktijk en daar word ik erg blij van.

Wilt u dieper ingaan op de juridische veranderingen van water onder de Omgevingswet? Schrijf u dan in voor de 1-daagse cursus ‘Water in de Omgevingswet’.

Artikel delen