nieuws

Wijzigingen Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet

25-10-2019

Op 17 oktober 2019 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel voor de Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet aangenomen. Het wetsvoorstel regelt de integratie in de Omgevingswet van een aantal instrumenten van grondbeleid, te weten voorkeursrecht, onteigening, landinrichting en kavelruil in het landelijk gebied. Deze onderwerpen zijn nu geregeld in de Wet voorkeursrecht gemeenten, de Onteigeningswet en de Wet inrichting landelijk gebied.

Daarnaast maakt het toepassing van de privaatrechtelijke faciliteit van kavelruil ook mogelijk in het stedelijk gebied. Ook bevat het wetsvoorstel een verdere aanpassing van de regeling voor grondexploitatie in de Omgevingswet tot een regeling voor kostenverhaal die ook toepasbaar is bij organische gebiedsontwikkeling. Mijn kantoorgenoot Franko Zivkovic schreef eerder al een blog over het wetsvoorstel waarin hij inzoomde op het voorkeursrecht.

Voordat de Tweede Kamer instemde met het wetsvoorstel, zijn een aantal amendementen aangenomen. Hierop is het wetsvoorstel door de Tweede Kamer gewijzigd. In deze blog zal ik de wijzigingen in het wetsvoorstel zoals doorgevoerd door de Tweede Kamer bespreken, wederom ingezoomd op het voorkeursrecht.


Termijn opnieuw vestigen voorkeursrecht

Met betrekking tot het voorkeursrecht zijn een drietal wijzigingen doorgevoerd. De eerste wijziging betreft de termijn voor het opnieuw vestigen van een voorkeursrecht. In de huidige Wet voorkeursrecht gemeenten is de termijn waarbinnen niet opnieuw een voorkeursrecht kan worden gevestigd twee jaar. In de Aanvullingswet grondeigendom was een termijn van drie jaar opgenomen. Bij wijziging is deze termijn weer teruggedraaid naar twee jaar, omdat niet is gebleken dat deze termijn te kort was. Deze termijn blijft dus hetzelfde als in de huidige regeling.

Zelfrealisatie-uitzondering geschrapt

De tweede wijziging betreft de uitzondering op de aanbiedingsplicht die was opgenomen in de Aanvullingswet grondeigendom. Deze uitzondering zag op de mogelijkheid tot zelfrealisatie en betrof de grootste wijziging ten opzichte van de huidige Wet voorkeursrecht gemeenten. Op deze nieuwe uitzondering is in de literatuur veel kritiek geuit. Indien de verkrijger bereid en in staat zou zijn de toegedeelde functie waarvoor het voorkeursrecht was gevestigd te verwezenlijken waarvoor hij concrete en op uitvoering gerichte voornemens zou hebben en de beoogde vorm van de ontwikkeling zou in lijn zijn met het omgevingsplan, kon de betreffende overheid bepalen dat zij van het vestigen van een voorkeursrecht af zou zien. Hiermee werd het bij voorkeursrechten mogelijk om een beroep te doen op zelfrealisatie door de verkrijger ter voorkoming van de vestiging van een voorkeursrecht, wat vergelijkbaar zou zijn met het systeem zoals dat thans geldt voor onteigening. Door schrapping van deze uitzonderingsmogelijkheid is een grote wijziging ten opzichte van de huidige wet weggevallen.

Vervaltermijn 5+5

De laatste wijziging betreft de vervaltermijn van het voorkeursrecht. In de Aanvullingswet grondeigendom was, in lijn met de huidige Wet voorkeursrecht gemeenten, een vervaltermijn opgenomen van tien jaar na inwerkingtreding van het omgevingsplan (thans: bestemmingsplan/inpassingsplan). Dit is nu gewijzigd in twee termijnen van vijf jaar. Reden hiervoor is dat de vervaltermijn van tien jaar er niet voor zou zorgen dat de overheid het grondbeleid actief bejegent. Met wijziging van deze tien jaar in twee termijnen van vijf jaar vindt er dus na de eerste vijf jaar een heroverwegingsmoment plaats waarop een verlengingsbesluit moet volgen indien de gemeente van oordeel is dat de tweede termijn van vijf jaar nodig is. Tegen dit besluit staat bezwaar en beroep open waardoor de grondeigenaar een extra mogelijkheid krijgt om het voorkeursrecht aan te vechten. Deze wijziging betekent dus een versterking van de positie van de grondeigenaar ten opzichte van de huidige regeling.

Conclusie

Als gevolg van bovengenoemde wijzigingen in het wetsvoorstel met betrekking tot het voorkeursrecht is het wetsvoorstel erg vergelijkbaar met de huidige Wet voorkeursrecht gemeenten. De huidige wet wordt slechts in een nieuw jasje gestoken. Het is nog niet bekend wanneer het wetsvoorstel door de Eerste Kamer zal worden behandeld.

Meer van Omgevingsweb

Gerelateerd nieuws

Vraag en antwoord Grondexploitatiewet

→ Lees meer

Grondbeleid onder de Omgevingswet

Deze 2-daagse cursus biedt een overzicht van de veranderingen in het juridische instrumentarium en de gevolgen voor het grondbeleid van de gemeente.

→ Lees meer

Grondeigendom in de Omgevingswet

Deze 1-daagse cursus biedt inzicht in de nieuwe regelingen en instrumenten voor grondbeleid, zoals onteigening, kostenverhaal, schadeloosstelling, voorkeursrecht.

→ Lees meer

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws. Word lid van onze gratis nieuwsbrief!

Schrijf je in