Menu

Zoek op
rubriek
Omgevingsweb
0

Sublieme duurzaamheid: met lef de kerk te lijf

Actueler kan haast niet. Terwijl de gasprijs stijgt, tot zeg maar sublieme hoogte, presenteren drie ontwerpteams op de Dutch Design Week (20 oktober) plannen om negen van de grootste kerken in Nederland te verduurzamen. Zij zijn de finalisten van de Prijsvraag ‘Sublieme schoonheid |sublieme duurzaamheid’, uitgeschreven door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Rijksbouwmeester.

College van Rijksadviseurs 21 oktober 2021

Nieuws-persbericht

Nieuws-persbericht

Sublieme duurzaamheid behelst meer dan energetische oplossingen, opent Floris Alkemade, net rijksbouwmeester-af, de bijeenkomst: ‘Verduurzaming gaat vaak over de technische vraag, maar het is ook een streven in sociale zin.’ En in esthetische zin.

In de prijsvraag en dus ook op deze ochtend ging het nu eens niet over financiële of technische haalbaarheid, maar om inspiratie en ‘verleiding en verlangen als drijfveer, want als mensen graag iets willen, speelt geld niet altijd een rol’, aldus DDW-directeur Martijn Paulen in het debat.

Drie ontwerpteams en negen grote kerken, verdeeld over drie thema’s passeerden de revue. Elk team ‘gooit een steen in de vijver’ ziet directeur Susan Lammers van de RCE. ‘Ik hoop dat deze plannen die hemel en aarde, schoonheid en duurzaamheid koppelen straks toegepast kunnen worden, ook in dorpskerken’.

Warme kleren

Voor het ontwerp van het team COUP, Buro Belén, De Groene Grachten i.s.m. Hylkema Erfgoed en Bartenbach geldt dat zeker. Hun zoektocht naar manieren om het binnenklimaat te veraangenamen heeft even mooie als simpele oplossingen opgeleverd: bezoekers en kerk trekken warme kleren aan. Voor elke bezoeker is er een isolatie-overgooier van vilt en wol, geïnspireerd op de kazuifels; delen van de kerk worden gecompartimenteerd warm gehouden met grote tenten, of grafietgordijnen rondom kapelletjes, of een kroonluchtertent. Een mooi samengaan van poëzie, techniek en schoonheid, complimenteert moderator Tracy Metz. Al is het wel uitkijken met de kaarsen.

‘Spannend en gedurfd’, dacht Ellen Snoep, directeur van de Grote Kerk in Naarden toen ze de plannen voor het thema Energiekoppelingen zag. Zij schrok ook een beetje, want het team ABT en Obscura i.s.m. Lesia Topolnyk grijpt stevig in. Het bouwt naast elke kerk een nieuw zelfvoorzienend paviljoen, dat ‘de kerken transformeert in een metabolische bron’. In Amsterdam met een regenwatergordijn van dak naar vloer in de Oude Kerk; in Naarden met zicht op de kunstwerken op het plafond van de Grote Kerk; en in Groningen als markering van de ingang van de Der Aa-kerk.

Team Braaksma en Roos Architecten B.V, Inside Outside, Antea Group B.V. i.s.m. Johanna van Doorn Cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit keek naar nieuwe vormen van verbinding tussen kerk en omgeving en vond die in de aanleg van tuinen rondom de kerken. Zij transformeren de stenige omgeving van de kerken in groene oases, elk geïnspireerd op de vorm of historie van de kerk. Een verdiepte tuin in het ontbrekende middendeel van De Domkerk in Utrecht en radiale tuinen rondom de straalkapellen van de Kathedrale basiliek Sint Bavo in Haarlem. Ook bij de Sint Jan in Den Bosch zien de ontwerpers de tuin als een voortzetting van de ruimtelijke en emotionele ervaring buiten de kerk.

Op een ander been

De prijsvraag was uitdrukkelijk een exercitie in ‘dromen’, in ‘vrij denken’ en dus waren het deze middag de kerkbestuurders die het stevigst met de voeten op aarde stonden.

In het debat ter afsluiting van de ochtend merkte directeur Kerkrentmeesters van de Protestantse Kerk Nederland Jos Aarnoudse op dat de grote kerken in deze prijsvraag een redelijk tot goed verdienmodel hebben, terwijl ‘veel kerken denken: hoe kom ik uit?’ ‘Kerkbesturen hebben geen idee wat er allemaal kan. Jullie zetten ons fantastisch op een ander been. Maar er is wel een vertaling nodig voor de bouw- en de kerkwereld. Het helpt als jullie communicatie als ontwerpers aansluit bij de wereld van kerkbesturen.’

Het plezier van de ontwerpteams was voelbaar en zichtbaar; denken over kerken inspireert. Ook jongere generaties voelen in de gebouwen nog een andere betekenislaag, al is die niet per se religieus van aard. Alkemade vat de spirit van de prijsvraag samen in: ‘Bezieling, verbeeldingskracht en alles wat eruit voortkomt maakt het leven de moeite waard.’

Heb lef en zet een stap, net als de bouwers honderden jaren geleden deden. ‘Want als zij destijds dachten “wat gaat ons dat kosten?”, hadden we nu geen van de negen kerken gehad.’

Artikel delen

Reacties

Laat een reactie achter

U moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.