nieuws

Maatwerkregels en -voorschriften ; van confectiepak naar maatpak?

16-09-2016

Een van de speerpunten van de Omgevingswet is het uitgangspunt dat maatwerk – behoudens uitzondering – mogelijk moet zijn. Nu is dat andersom: maatwerk is alleen mogelijk als de wet in een bepaald geval expliciet die mogelijkheid biedt. Maar wat betekent dat eigenlijk voor de praktijk? Zijn de nieuwe maatwerkmogelijkheden een panacee voor alle situaties waar het bevoegd gezag voorheen niet uitkwam? Of verandert er eigenlijk niet zoveel?

Wat is maatwerk nu?
Maatwerk, zoals we dat kennen onder het huidig recht, bestaat (voornamelijk) uit de maatwerkvoorschriften die kunnen worden gesteld op grond van het Activiteitenbesluit. Maatwerk is ingevolge het Activiteitenbesluit alleen mogelijk als een wettelijk voorschrift die bevoegdheid expliciet toekent aan het bevoegd gezag. Bij de toekenning van die bevoegdheid zijn de grenzen aan die bevoegdheid doorgaans ook helder omschreven.


Een goed voorbeeld is de mogelijkheid onder het huidig recht voor het bevoegd gezag om voor geluid maatwerkvoorschriften te stellen. Op grond van artikel 2.20 Activiteitenbesluit kan het bevoegd gezag bij maatwerkvoorschrift andere maximale geluidswaarden voor een inrichting vaststellen. Daarbij is de mogelijkheid om die waarden naar boven toe vast te stellen in zoverre beperkt dat de binnenwaarde van 35 dB(A) bij woningen moet zijn geborgd. Het naar omlaag bijstellen van die waarden is eveneens beperkt in artikel 2.20 Activiteitenbesluit.


Maatwerk onder de Omgevingswet
Dat gaat dus veranderen. In de Ow zelf is in de artikelen 4.5 en 4.6 bepaald dat de bevoegdheid tot het stellen van maatwerkvoorschriften (of -regels) wordt toegekend in de AMvB's of bij omgevingsplan (of waterschapsverordening). Een maatwerkvoorschrift wordt opgenomen in een beschikking. Een maatwerkregel wordt opgenomen in een omgevingsplan of waterschapsverordening (of, als dat in de AMvB's is bepaald, bij provinciale omgevingsverordening).

Bij het opnemen van maatwerk geldt ingevolge de artikelen 4.5 en 4.6 Ow dat die bevoegdheid moet zijn toegekend ten aanzien van specifieke regels. Onder het huidig recht moet de maatwerkmogelijkheid ook expliciet zijn bepaald. Het verschil tussen de Omgevingswet en het huidig recht is echter dat onder de Omgevingswet de begrenzing van in welke mate of hoe lang kan worden afgeweken een 'kan' bepaling is. Dat betekent dat begrenzing van de maatwerkmogelijkheden dus niet verplicht is, terwijl in het huidig recht alle maatwerkmogelijkheden duidelijk zijn begrensd.

Maatwerk, tenzij
In het Besluit activiteiten leefomgeving is van die mogelijkheid ruimhartig gebruik gemaakt. De artikelen 2.11 (maatwerkregels) en 2.12 (maatwerkvoorschriften) Bal bepalen namelijk – kort gezegd – dat maatwerk ten aanzien van alle onderwerpen opgenomen in hoofdstukken 3 tot en met 5 in beginsel gewoon mogelijk is. Dat zijn feitelijk dus alle rijksregels ten aanzien van milieubelastende activiteiten. Daarnaast is het mogelijk om bij maatwerk af te wijken ten aanzien van de invulling van de zorgplicht in artikel 2.10 Bal en met betrekking tot regels bij ongewone voorvallen – afdeling 2.7 Bal.

Maatwerk is alleen niet mogelijk (zie: artikelen 2.11 en 2.12 Bal):

  • ten aanzien van de aanwijzing van milieubelastende activiteiten (met andere woorden: of een activiteit vergunningplichtig dan wel meldingsplichtig is);
  • ten aanzien van meet- en rekenvoorschriften;
  • als het voorschrift maatwerk uitsluit.


Het stellen van een maatwerkregel in een omgevingsplan (dan wel omgevingsverordening of waterschapsverordening) kan op grond van artikel 2.11, lid 3, Bal slechts met het oog op de belangen genoemd in artikel 2.2 Bal (veiligheid, gezondheid etc.).

Bij het stellen van een maatwerkvoorschrift bij besluit moet aan de beoordelingsregels in het Bkl ten aanzien van vergunningen worden voldaan (artikel 2.12, lid 4, Bal jo. artikel 8.7 e.v. Bkl – ook maatwerkvoorschriften moeten dus BBT zijn).


Voorbeeld
In artikel 3.34 Bal is bepaald dat voor de opslag van gevaarlijke stoffen in verpakking voldaan moet worden aan bepaalde voorwaarden (te weten paragraaf 4.100 of 4.101 Bal, afhankelijk van de ADR kwalificatie). In paragraaf 4.100 Bal is nergens bepaald dat maatwerk niet mogelijk is. Dit betekent dat door middel van een maatwerkvoorschrift bijvoorbeeld afgeweken kan worden van de minimale afstand tussen de opslaglocatie en de omgeving (20m). Bij het op- en overslaan van benzine bepaalt artikel 3.252, lid 1, onder j, Bal jo. artikel 4.1097 Bal daarentegen: "met een maatwerkvoorschrift worden de regels in deze paragraaf niet versoepeld, […]". Soepeler maatwerk is dan dus absoluut niet mogelijk. Strenger maatwerk overigens wél.


Dat biedt kansen!
De mogelijkheden voor maatwerk zijn significant uitgebreid. Dit betekent onder meer dat onder omstandigheden functies mogelijk kunnen worden gemaakt op plaatsen waar dat voorheen niet mogelijk was. Door de ruime opzet van de regeling kan bijna alles mogelijk worden gemaakt via maatwerk. Dat biedt dus kansen!


Valkuilen van de nieuwe maatwerkregels
Het bevoegd gezag zal steeds vaker worden gevraagd om bij bijzondere situaties maatwerk te treffen. Daar zitten gevallen bij waar nu door (te) strenge regels inderdaad ten onrechte niets mogelijk is. Daar zullen echter ook gevallen bij zitten waarvan het initiatief gewoon niet wenselijk is vanwege (bijvoorbeeld) de veiligheidsnormen. Zorgvuldigheid blijft dus geboden. Evenals bij gelijkwaardigheid, liggen de risico's van het instemmen bij het bevoegd gezag. Uitvoerig onderzoek zal dus nodig blijven voordat het bevoegd gezag kan instemmen met – bijvoorbeeld – het verminderen van de afstand tussen de opslaglocatie van verpakte gevaarlijke stoffen en de omgeving.

Meer van Omgevingsweb

Gerelateerd nieuws

Cursuspakket Omgevingswet

Uitgebreid cursuspakket dat toegespitst is op functies, doelgroepen en thema’s; keuze uit verschillende soorten cursussen: van basis tot verdieping, van uitvoerende medewerker tot management

→ Lees meer

Omgevingswet Compleet, Tekst & Toelichting

→ Lees meer

Opleiding Handhaver en toezichthouder Omgevingswet

Deze opleiding biedt inzicht in het stelsel van de Omgevingswet en de specifieke consequenties voor handhaving in de dagelijkse praktijk.

→ Lees meer

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws. Word lid van onze gratis nieuwsbrief!

Schrijf je in