Menu

Zoek op
rubriek
Omgevingsweb

Is beton dan nog wel de moeite waard? Maak kennis met de circulaire poederkoolvliegas en hoogovenslak

De klimaatvraag, stikstof en de energietransitie leggen een te zware druk op de schouders van de Nederlandse bouwsector. Daarvoor waarschuwt de voorzitter van Betonhuis, Rob van Gijzel. Hij pleit voor een ‘Legorisering’ in de bouw: “We moeten toe naar herbruikbare onderdelen.”

21 januari 2020

Twee jaar geleden sloten de overheid en het bedrijfsleven het Betonakkoord. Daarin spraken de partijen onder andere af dat over tien jaar een CO2-reductie in beton moet zijn gerealiseerd van 30% ten opzichte van 1990. Bovendien moet tegen die tijd vrijgekomen beton herbruikbaar zijn. Beton is één van de minst milieuvriendelijke bouwmaterialen. De betonindustrie merkt volgens Van Gijzel daarom veel van de landelijke klimaatambities: “De opdracht is mega. Alles moet anders en het moet nú gebeuren.” Van Gijzel vreest dat Nederland te veel hooi op de vork neemt. “Op dit moment kunnen we het in Nederland gewoonweg niet aan.”

Eigen verantwoordelijkheid

De betonindustrie in Nederland is volgens Van Gijzel verantwoordelijk voor ongeveer 3% van de CO2-emissies. Dat lijkt veel, maar wereldwijd ligt het aandeel van beton op ongeveer 9 à 10%. Desalniettemin begrijpt Van Gijzel de druk op de betonindustrie om te verduurzamen. Wel hekelt hij het feit dat andere materialen wat hem betreft ‘achterlopen’: “In hout, glas en staal gebeurt niets. Waarom is er geen akkoord voor die grondstoffen?” De betonvoorman erkent dat iedere branche zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen. “Maar wij zitten als sector maandelijks bij elkaar over hoe we verduurzamen. Dat zouden andere sectoren ook moeten doen.”

Maak unieke ontwerpen

Beton wordt inmiddels volledig hergebruikt bij bouwprojecten, maar een groot deel is na de sloop gruis en kan alleen als ‘secundair beton’ worden gebruikt voor bijvoorbeeld fundering. Hele betonblokken circulair maken kan de sector volgens Van Gijzel niet alleen. “Architecten moeten niet steeds unieke ontwerpen maken, maar onderdelen gebruiken die in hun geheel herbruikbaar zijn.” Een soort lego dus. Om die reden heeft Van Gijzel voor ogen dat Nederland ‘industrieel gaat bouwen’. De betonlobbyist vraagt om actie van de overheid, omdat de architectuur volgens hem niet uit zichzelf verandert: “Architecten in Nederland willen alles uniek ontwerpen, anders wordt het ze te saai. En het is natuurlijk een verdienmodel.” Van Gijzel hoopt dat ontwerpers aan de slag gaan met multi-inzetbare onderdelen, ook om economische redenen. “Wat je nu ziet, is dat hoofdaannemers een bouwwerk aannemen voor een som en vervolgens alles in de bouwketen uitknijpen voor de laagste prijs. Dat remt innovatie.” Hij benadrukt het belang van een grootschalige aanpak: “We moeten naar de héle bouwketen kijken.”

Remmende voorsprong

Een belangrijke boosdoener die bijdraagt aan het hoge CO2-verbruik van beton is het verbrandingsproces van cement. Peter de Vries, senior technisch adviseur ENCI, vindt dat Nederland niet zijn eigen rol moet overschatten. “Als je echt stappen wil maken op het gebied van verduurzaming, dan moeten de verbeteringen op wereldschaal toepasbaar zijn.” De Vries noemt Nederland ‘het beste jongetje van de klas’: “Vergeleken met de rest van de wereld ligt onze uitstoot al enorm laag.” Hij waarschuwt daarom voor een remmende voorsprong. “Daar zien we nu al de gevolgen van. Wij vervangen in ons cement het vervuilende portlandcementklinker met het circulaire poederkoolvliegas. Door sluiting van energiecentrales als de Hemwegcentrale valt de productie van poederkoolvliegas weg en zijn we straks weer terug bij af.” Een ander voorbeeld van een ‘circulaire vervanger’ voor portlandcementklinker is hoogovenslak, dat vrijkomt bij staalproductie. Met andere woorden: wat vroeger een voorbeeld van circulaire productie was, is tegenwoordig vervuilende industrie. Is beton dan nog wel de moeite waard? Of moet de bouw op zoek naar een vervanger? De Vries: “We bouwen al sinds de Romeinse tijd met beton. Dat gaat niet zomaar verdwijnen.”

Meer weten?

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan naar de uitzending van BNR Bouwmeesters van 20 januari terug over de vraag ‘Hoe milieuvriendelijk is beton?’ of bekijk het overzicht van alle uitzendingen

Artikel delen