nieuws

Circulair bouwen: klaar voor de start?

13-06-2019

De ambities van het Rijksbrede programma “Nederland Circulair in 2050” zijn scherp. 1) Ook voor de bouwsector. Het gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in de bouw moet in 2030 gehalveerd zijn ten opzichte van 2016. 2) Er ligt dus nogal wat op het bordje van de sector. De markt experimenteert al druk met initiatieven die moeten helpen deze opgave te halen. Enkele voorbeelden hiervan zijn de tijdelijke rechtbank Amsterdam, het Circl Paviljoen aan de ZuidAs en in de GWW-sector is het eerste circulaire viaduct opgeleverd in Kampen. Maar de techniek alleen is niet genoeg, er zijn ook juridische opgaven te tackelen.

Rolverandering bouwpartners

Circulair bouwen vraagt namelijk om intensieve, interdisciplinaire samenwerking tussen traditionele bouwpartners in de bouwketen. Daarnaast verandert ook de rol van deze partijen. Zo brengt de ontwerper bijvoorbeeld in kaart wat de alternatieve functies van het gebouw zijn, welke hernieuwbare materialen er kunnen worden gebruikt en hoe het gebouw kan worden gedemonteerd zonder verlies aan primaire grondstoffen. Producenten en installateurs worden dienstverleners. In plaats van verkoop, zullen lease of huur van te gebruiken materialen gangbaar worden. De digitalisering en het gebruik van data en technologie is bij de transitie naar een circulaire economie onontbeerlijk. Nieuwe bouwmethoden, bijvoorbeeld: 3D-printing, Lego-lisering (modulaire, flexibele bouwmethode), of het virtueel bouwen en beheren van een gebouw zoals dat met toepassing van BIM 3) mogelijk wordt, zijn essentieel voor de ontwikkeling naar een circulaire bouw.

Van bezit naar gebruik

Het gebruik van nieuwe technologieën en de veranderende rollen in de bouw, beïnvloeden de juridische eigendomssituatie. De energieleverancier wordt eigenaar van de klimaatsystemen, liften 4) in de gebouwen worden niet meer geleverd, maar daarvoor sluit eigenaar een lease/gebruikscontract. Een gevelleverancier, levert niet meer de gevel maar, geeft die voor een bepaalde periode in gebruik en na gebruik neemt hij deze terug of vervangt deze.

Lastige vragen

Deze ontwikkeling van bezit naar gebruik, stuit op juridische vraagstukken. De producent van een gevel, die de gevel niet als product maar als dienst levert en dus de eigendom van de gevel wil behouden en deze niet door natrekking eigendom wil laten worden van de eigenaar van het huis. Dit kan zakenrechtelijke wel opgelost worden met een erfpacht op de gevel, maar is dat voldoende flexibel? Wat gebeurt er als de gevel producent failliet gaat of de eigenaar van het huis? Is er nog een financier te vinden die hypotheek verstrekt voor een woning waarvan de gevel geen eigendom is van de woningeigenaar? Hier ligt een taak voor de wetgever. Ook zijn er lastige vragen op het gebied van de samenwerking tussen de verschillende partners, dit kan (bijna) niet meer bilateraal, maar wie is er – in complexe samenwerkingen – nu verantwoordelijk voor het eindresultaat? Of gebreken in het eindresultaat? Niet al deze onderwerpen zijn op dit moment in de wet geregeld. Hier ligt een taak voor de wetgever.

1) De andere sectoren zijn Biomassa&Voedsel, Kunststoffen, Maakindustrie en consumptiegoederen

2) Rijksbrede programma circulaire economie

3) Building Information Model

4) Circl gebouw Mitsubithi lift

https://www.omgevingsweb.nl/partners/royal-haskoningdhv