| u bent hier | home | tools| (bouw)leges |
|
|
Documenten
Model kostenonderbouwing leges omgevingsvergunningDe VNG heeft met de rijksoverheid afgesproken dat de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen transparanter wordt. Het model kostenonderbouwing zorgt voor een eenduidige, transparante onderbouwing van de leges omgevingsvergunning.
Met een activiteitenlijst laat de gemeente zien wat de inspanningen zijn. Zo is voor iedereen inzichtelijk waarvoor en hoe de gemeente de kosten verhaalt.
U kunt het document hier downloaden in PDF formaat.
Meer informatie op de website van de VNG.
Artikelen
12-8-2011 OZB en (bouw)leges zijn communicerende vaten
Door VNG
De bouwleges zijn de afgelopen periode gemiddeld niet meer dan de inflatie gestegen, ondanks de nieuwe omgevingsvergunning. Gemeenten zijn vrij om kosten geheel of gedeeltelijk door te berekenen. Ziet een gemeente mogelijkheden om de economie te stimuleren dan kiest ze misschien voor lage bouwleges. Verwacht de gemeente daarentegen goede effecten van een lagere OZB dan kiest ze mogelijk juist voor hogere bouwleges. Vergelijken is pas echt goed mogelijk als men het totaalpakket bekijkt.
Voor alle duidelijkheid: gemeenten maken geen winst op leges; dit kan door de rechter worden getoetst.
Transparantie ja, maar lokale keuzes
De VNG bepleit en bevordert zorgvuldigheid en transparantie bij lokale heffingen. Vereniging Eigen Huis verwacht echter dat ‘transparantie’ leidt tot ‘uniformiteit’. Maar lokaal beleid wordt opgesteld in de context van en in samenspraak met de lokale samenleving.
Elke vier jaar kiezen inwoners nieuwe bestuurders die het beleid vaststellen voor hun eigen gemeente. Het beleid op het gebied van leges kan dus per gemeente verschillen. Een gemeente kan zelf bepalen of ze alle kosten via de leges verhaalt of slechts een gedeelte van de kosten.
De verschillen in bouwleges hebben te maken met deze keuzevrijheid. Wanneer men bijvoorbeeld niet alle kosten via de bouwleges verhaalt, wordt een deel hiervan verhaald door het tarief van de OZB iets hoger vast te stellen. Met deze beleidsvrijheid kunnen gemeenten bijvoorbeeld nieuwbouw stimuleren of in tijden van crisis de economie aanjagen. De colleges in die gemeenten leggen daarover verantwoording af aan de gemeenteraad.
Kijk naar totaal gemeentelijke lasten
Individuele leges onderzoeken geeft een incompleet beeld van de lokale lasten. Het lijkt meer op een onderzoek naar welke supermarkt het duurst is op basis van de prijs van één product. Het heeft pas zin om conclusies te trekken als men het gehele winkelwagentje bekijkt of in het geval van gemeentelijke lasten: bouwleges, OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.
Zo kun je dan constateren dat je in jouw gemeente bijvoorbeeld duur uit bent als je ieder jaar vier dakkapellen bouwt, omdat je daarnaast een relatief lage ozb betaalt.
Modelverordeningen transparant
Lokale heffingen vormen maar een klein deel (15%) van de totale middelen van gemeenten en een klein deel van de (woon)lasten van de burgers (zie het nieuwsbericht hieronder over de woonlastenmonitor). Toch is de media-impact ervan groot. Zorgvuldigheid en transparantie zijn dus zeer belangrijk.
Om de transparantie te bevorderen, heeft de VNG modellen voor de kostenonderbouwing van lokale lasten ontwikkeld en sinds de invoering van de omgevingsvergunning dit jaar ook een model kostenonderbouwing omgevingsvergunning.
De VNG adviseert gemeenten hiervan gebruik te maken omdat dit
- laat zien wat de gemeente doet tegen welke kosten
- laat zien welke keuzes de gemeente maakt
- verschillen verklaart op basis van feiten
- een prima instrument is om als gemeenten van elkaar te leren
Zie ook
VNG-nieuwsbericht (30 maart 2011)
VNG-dossier OZB
12-8-2011 Vereniging Eigen Huis is wildgroei in bouwleges meer dan zat
Door Vereniging Eigen Huis
Nog steeds berekenen gemeenten extreem verschillende tarieven voor bouwvergunningen, de zogenoemde bouwleges. Vereniging Eigen Huis wil dat het kabinet nu ingrijpt met een verplicht rekenmodel, verplichte transparantie en een maximumtarief.
De extreme verschillen in tarieven voor een bouwvergunning (officieel: de ‘omgevingsvergunning bouwactiviteit’) zijn dit jaar nog verder toegenomen. Zo kost in Leiden een kleine bouwvergunning 35 euro, terwijl Lopik voor dezelfde vergunning 841 euro rekent. Bovendien zijn de gemeenten allesbehalve transparant over de onderbouwing van hun tarieven. Het landelijk afgesproken rekenmodel voor transparante kosten wordt door gemeenten niet of nauwelijks gebruikt. Slechts één op de zes gemeenten past het model toe. Hierdoor is het niet mogelijk om de enorme verschillen te verklaren. Vereniging Eigen Huis wil daarom dat gemeenten gedwongen worden om te laten zien waar de in rekening gebrachte kosten vandaan komen. Extreem hoge tarieven moeten bovendien worden ingedamd door invoering van een maximumtarief.
Stijging boven inflatie
Ieder jaar laat Vereniging Eigen Huis door Bouwleges.nl de tarieven voor bouwvergunningen onderzoeken voor drie categorieën: een dakkapel van 10.000 euro, een uitbouw van 45.500 euro en een nieuwbouwwoning met een aanneemsom van 130.000 euro. Gemiddeld genomen zijn de tarieven voor kleine verbouwingen met 1,7% gestegen, terwijl voor middelgrote verbouwingen de stijging 2,7% bedraagt. Nieuwbouwwoningen kennen daarentegen een opvallende stijging van 3,8%, ruim boven de inflatie.
Grootste stijgers
Per categorie zijn er grote stijgers en dalers. Lansingerland is in alle onderzochte categorieën de sterkste stijger en staat hiermee met alle bouwwerken in de top 10 van duurste gemeenten. Zo is het tarief voor een dakkapel daar met bijna 300% gestegen en betaalt de burger voor de aanvraag van een nieuwbouwwoning 150% meer dan vorig jaar. Andere sterke stijgers zijn onder meer Houten en Zaltbommel, die het tarief voor een dakkapel ruimschoots hebben verdubbeld en ook in de andere categorieën flink zijn gestegen.
Dalers
Er zijn echter ook flinke dalers. Bij de dakkapellen zijn dit Leiden (-79%), Zundert (-71%) en Beuningen (-64%). Bij de nieuwbouwwoningen zijn de grootste dalers Zandvoort (-52%), Hellevoetsluis (-28%) en Roosendaal ( 24%).
De goedkoopste en duurste gemeenten per categorie zijn:
- Dakkapel: Leiden 35 euro en Lopik 841 euro
- Uitbouw: Pekela 409 euro en Buren 2.410 euro
- Nieuwbouwwoning: Roosendaal 1.475 euro en Korendijk 6.067 euro
Meer cijfers en informatie in Dossier Bouwleges
1-10-2010 Rijksoverheid komt als superstipnotering de VEH-hitlijst leges binnen
Door Edwin Kort
Vandaag zijn de legestarieven Wabo van de Rijksoverheid gepubliceerd. Een sloopplannetje kost 1300 euro bij het Rijk. Een bouwplan van 100.000 euro? Kosten 10.500 euro aan leges.
Met deze tarieven worden alle gemeenten in de VEH-hitlijst leges gedegradeerd tot goedkoop. Dat is makkelijk, discussie over gemeentelijke leges gelijk gesloten :-)
Wat zullen de leges van de provincies zijn? Heb er nog niet naar gekeken.
De meeste mensen zijn voorstander van om de leges landelijk gelijk te trekken. Ruim 300 mensen hebben gestemd op Omgevingsvergunning.Com. Op de webpoll van Vereniging BWT is ongeveer een zelfde uitslag te zien.
5-9-2010 60% voor uniforme bouwleges
Door Edwin Kort
Meer dan de helft van de lezers wil graag dat elke gemeente dezelfde bouwleges toepast. Als u nog niet gestemd hebt dan kunt u dat hier nog doen.
Dat elke gemeenten exact dezelfde tarieven toepast is vrijwel een onmogelijke opgave. Een gemeente waar weinig nieuwbouw wordt gepleegd is niet te vergelijken met een gemeente waar bijvoorbeeld voor honderden miljoenen euros aan industrie wordt gebouwd. Een gemeente met 15.000 inwoners is ook niet te vergelijken met een gemeente met het tienvoudige aan inwoners. Diegene die voor uniforme leges zijn zetten indirect hun handtekening onder volledige uitbesteding van de BWT-taken aan de RUD's. Ik verwacht dat bestuurders in dat geval de financiele risico's willen uitsluiten. Voor een kleine gemeente is het onmogelijk om met uniforme leges en de kwaliteitscriteria de BWT-taken nog zelfstandig uit te kunnen voeren. Dan is volledige uitbesteding aan de RUD's met gesloten portemonnee een logisch vervolg.
De website vereniging-bwt.nl heeft daarom de vragen op de webpoll wat anders gesteld. Sinds afgelopen zaterdag kunt u namelijk ook op de BWT-site uw stem uitbrengen.
In het bijbehorend artikel op de BWT-site wordt tevens ingegaan op mijn argumenten om de bouwleges af te schaffen. U kunt het artikel hier lezen.
De vereniging vindt het niet verstandig om de leges af te schaffen. De kosten moeten dan gedekt worden uit de algemene middelen. Met de BWT-taken kunnen bestuurders politiek vaak niet scoren. Dus is de BWT-strijd bij voorbaat verloren.
Dat argument snijdt zeker hout om in dezelfde termen te blijven als Gert-Jan van Leeuwen.
Tegelijkertijd is dit nu ook al het argument waar gemeenten momenteel van worden beschuldig. De bouwleges gebruiken voor dingen waar ze niet voor bedoeld zijn.
Bij veel gemeenten staan de bouwleges ontzettend centraal. Het leidt veel te veel af van de feitelijke werkzaamheden. Er zijn afdelingshoofden en wethouders die letterlijk alleen belangstelling hebben voor de leges.
De leges bepalen ook de inhuur van externe, aantal controles, en diepgang en kwaliteit van toetsingen.
Ik ben van mening dat een toezichthouder hierin niet afhankelijk mag zijn van de opbrengsten uit leges. Het zou wat zijn wanneer bijvoorbeeld de Nederlandse bank geen toezicht op een bepaalde bank houdt, wanneer de rekening niet wordt betaald.
De leges berekeningen drukken bij veel gemeenten zwaar op de capaciteit. Om een voorbeeld te noemen hoe dit in de praktijk gaat. In veel gevallen wordt een vooroverleg ingediend. Omdat gemeenten ook dit vooroverleg niet kosteloos willen doen wordt er een voor tarief in rekening gebracht. Bij het in behandeling nemen van de formele bouwaanvraag wordt dit bedrag weer verrekend. Bij de daadwerkelijke vergunning wordt de definitieve rekening opgemaakt. Het vergt zeer veel controles in de financiele administratie. Zijn alle rekeningen in het vooroverleg wel betaald om vervolgens het bedrag daadwerkelijk te kunnen verrekenen bij de formele aanvraag. Er zijn gemeenten die overigens eenvoudigere methodes gebruiken. Er zijn ook gemeenten die ambtenaren in dienst hebben die vrijwel uitsluitend de bouwkosten aan het controleren zijn. De leges in rekening brengen, facturatie, bezwaren, klachten en de bouwkosten te controleren kost al snel 1 FTE op de 20.000 inwoners. Dat noem ik geen macroschaal wat BWT wel vindt.
Vandaar mijn pleidooi, schaf de leges af. Wordt vervolgens niet voldaan aan de kwaliteitseisen om bijvoorbeeld financiele redenen dan verplicht de taken overdragen aan de RUD's.
5-9-2010 Volop discussie over bouwleges
Door BWT info
Medio augustus 2010 trakteerde de Vereniging Eigen Huis het land weer op de jaarlijkse komkommersalade over de ‘onverklaarbare’ verschillen in legestarieven in het land. De verschillen zijn wel degelijk grotendeels verklaarbaar, maar aan een deel van de verklaring heeft de VEH geen boodschap en een ander deel valt in de categorie “wel verklaarbaar, niet verdedigbaar”. Bovendien is het in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de gemeenten gezamenlijk om te zorgen dat verschillen worden beperkt en eenduidiger worden verklaard.
De VEH was dit jaar ook zo ruiterlijk om in haar eigen berichtgeving erkenning te uiten voor de inspanningen die de VNG op dit gebied levert, overigens in nauwe samenwerking met het IPO , de Vereniging BWT Nederland en de ministeries van BZK en VROM. Samen hebben we de afgelopen tijd gewerkt aan de Leidraad Legestarieven Omgevingsvergunning, die sinds april van dit jaar beschikbaar is op de VNG-site; zie http://www.vng.nl/smartsite.dws?id=96075&ch=DEF. Gebleken is, dat de Leidraad nog weinig bekendheid geniet en ook is deze nog niet helemaal klaar.
Om beide redenen organiseert de VBWTN op 23 september 2010 een studiemiddag over deze Leidraad. Dat doen we in het vergadercentrum Hoog Brabant in Utrecht en u kunt er zich voor inschrijven via de website www.vereniging-bwt.nl > studiemiddag 230910. Vanuit BZK en VROM worden achtergrond en doel toegelicht, de VNG en de VBWTN gaan in op een aantal componenten van de Leidraad en we zijn erg benieuwd naar uw eigen inbreng om de ontbrekende component te voltooien. Die heeft betrekking op het bepalen van leges met normbouwkosten als grondslag in plaats van de opgegeven bouwsom.
Geef u snel op, want de zaalcapaciteit is beperkt en vanwege het beoogde interactieve karakter van de bijeenkomst wijken we ook niet uit naar een grotere zaalruimte. Bij zeer veel belangstelling bestaat nog wel de mogelijkheid dat we er tijdens ons Jaarcongres op 28 oktober 2010 in Nijmegen een workshop aan wijden of eind november nog een extra bijeenkomst aan wijden. Een andere manier om uw inbreng te leveren is uw stem uitbrengen via de minipoll van september. Ook de site www.omgevingsvergunning.com biedt momenteel de mogelijkheid om uw stem uit te brengen, maar legt andere keuzes voor dan wij.
Beter regelen of afschaffen?
De verantwoordelijke voor laatstgenoemde site, Edwin Kort, voert een pleidooi voor afschaffing van de bouwleges. Zijn argumenten luiden kort samengevat: 1) het opstellen van legesverordeningen, het maken van controleberekeningen en discussies over leges kosten tijd, geld, negatieve energie en leidt af van het echte werk van BWT; 2) afschaffen leidt tot administratieve lastenverlichting; 3) bouwen is maatschappelijk van belang; 4) de werkelijke kosten worden niet bepaald door de bouwsom. Via het laatste nummer van Podium, een uitgave van Bouwend Nederland, krijgt hij van die kant bijval.
Argument 1 snijdt zeker hout. Bovendien is dit circus niet bevorderlijk voor het imago van de overheid. Argument 2 is op macroschaal onjuist. Toetsing en toezicht kosten geld; als dat niet uit leges komt, moet het via andere bronnen binnenkomen. Ook BWT kan niet van de lucht leven. Argument 3 is vatbaar voor discussie. Tot dusverre is legesheffing voor bouwwerken vooral beschouwd als toepassing van het profijtbeginsel. Vooral degene die bouwt heeft er belang bij. In dezelfde gedachtengang paste de legesvrijstelling die vroeger in de Woningwet stond voor door her rijk gefinancierde sociale woningbouw. Het volkshuisvestingsbelang als maatschappelijk belang. Maar toen de financiering van corporatieactiviteiten steeds losser van de overheid kwam te staan werd deze bepaling uit de wet geschrapt. Voor milieuvergunningen is de gedachte dat vooral de maatschappij belang heeft bij een gezond milieu en daarom wordt daarvoor geen leges geheven.
Argument 4 is op zich juist, maar geldt voor elke manier om via een verdeling van de lasten de kostendekking via vooraf bekende tarieven “eerlijk” te verdelen. Nu betalen grote bouwwerken ondanks een lager percentage mee voor de kleinere, die per definitie verliesgevend zijn. En inderdaad, met de ene dakkapel ben je als gemeente zo klaar en aan de andere heb je handenvol werk. Zou je dat tot uitdrukking brengen via facturering achteraf, dan zal dat voor veel kleinere bouwwerken resulteren in gigantische tarieven en onvoorspelbare discussies en procedures opleveren over de oorzaak van de bewerkelijkheid. Ligt het aan de aanvrager of aan het bevoegd gezag? Als het die kant uitgaat is afschaffing inderdaad een betere oplossing…!
Geen ‘melkkoe’, maar wel dekking nodig
Echter, als je leges op bouwwerken afschaft moeten de kosten van toetsing en toezicht – overigens net als die van handhaving en toezicht op de bestaande voorraad – worden gedekt uit de algemene middelen. Dat betekent ten eerste, dat iedere belastingbetaler meebetaalt voor het verlenen van bouwvergunningen en toezicht op de naleving daarvan, ook de grote meerderheid die zelf nooit met zo’n vergunning te maken krijgt. Het betekent ook dat de verhouding tussen bouwproductie en BWT-capaciteit verdwijnt. Die verhouding is nu ook niet optimaal, maar kan vaak worden aangevuld met behulp van inhuur, die wordt betaald uit extra legesopbrengst en vormen van verevening tussen rijke en magere jaren.
Sommigen vrezen bovendien, dat BWT als gemeentelijke tak van sport voor bestuurders nog minder interessant wordt om zich om te bekommeren als er via leges geen geld meer binnenkomt. De strijd om de verdeling van de schaarser worden middelen uit het gemeentefonds zal in hun ogen bij voorbaat worden verloren. Vergunningverlening en toezicht leggen het af tegen andere gemeentelijke doelen die bestuurlijk, politiek of publicitair beter scoren. Tsja, heren managers… het hoort natuurlijk wel bij uw taak om uw bestuurders goed bij te praten. Zoals een nieuwe wethouder ooit tegen mij zei bij de kennismaking: “Ik ben nu wethouder. Dus ik moet me vooral goed aan de wet houden!” Zo is het maar net…
De meeste hoofden BWT vrezen dat het afschaffen van de bouwleges vooral betekent, dat hun laatstgenoemde flexibiliteit wordt afgenomen om de kwantitatieve en kwalitatieve capaciteit van hun afdeling in overeenstemming met de werklast te houden. Natuurlijk zijn daarvoor oplossingen te bedenken via het gemeentefonds, maar rekenmodellen voor de eerlijke toedeling daarvan hebben veel ingewikkelder parameters nodig dan grondgebied, inwonertal, e.d. Groei- of beheertaak? Veel monumenten of niet? Industrie, agrarisch, toeristisch, kantoren, forensen? Villa’s, rijtjes of hoogbouw? Veel (bovenlokale) infrastructuur of niet?
Veel van dergelijke variabelen zitten nu in de manieren waarop afzonderlijke gemeenten hun legestarieven bepalen naast de vrijheid om de mate van kostendekkendheid. Meer dan kostendekkend is niet toegestaan; het ‘melkkoe’-verhaal van De Telegraaf is aperte onzin of hooguit gebaseerd op enkele incidenten. Gemiddeld was de kostendekkendheid in de orde van 70 %. Gemeenten die door de hoge bouwproductie een paar jaar geleden er aan ‘verdienden’, hebben vervolgens hun tarieven verlaagd. Dat ze nu, zoals de gemeente Den Haag, door het geringe aantal (grote) bouwaanvragen juist een enorm gat in hun dekking hebben, vloeit daar rechtstreeks uit voort.
Transparantie of uniformiteit?
De aanleiding voor onze eigen inspanningen en die van VNG, IPO en de ministeries van BZK en VROM om zich intensief met de legesproblematiek bezig te houden zijn in de eerste plaats de motie en het amendement, die de Tweede Kamer aannamen bij de goedkeuring van de Wabo. De motie eist, dat de minister in overleg met de VNG “transparantie” bereikt over de legestarieven en het amendement geeft de mogelijkheid om dat desnoods per AMvB af te dwingen. Het moment waarop de Kamer de minister zal opdragen zo’n AMvB op te stellen komt steeds dichterbij als we er als gemeenten met elkaar niet uitkomen. Omdat de Kamer weliswaar vroeg om “transparantie”, maar veel Kamerleden waarschijnlijk “uniformiteit” bedoelen, of zonder oog voor de gevolgen kiezen voor “afschaffing”, dan kan zo’n AMvB funeste gevolgen hebben.
Dat is voor ons de belangrijkste reden om hard te blijven werken aan de completering van de Leidraad. De kans is namelijk ook aanwezig dat de AMvB alleen wordt ingezet om de Leidraad verplicht te stellen. Wij roepen de hoofden BWT en beleidsmedewerkers dan ook met klem op om ons input te geven via de bijeenkomst op 23 september a.s. en door te stemmen via de minipoll. De bijeenkomst is niet gratis. Leden betalen € 75 (maximaal 1 per gemeentelijk lid), niet-leden betalen € 150, maar als u lid wordt van de VBWTN bent u minder kwijt, ontvangt bovendien ons maandblad Bouwregels in de Praktijk, de 14-daagse Nieuwsflits BWTinfo en hebt gratis of met korting toegang tot interessante bijeenkomsten. Nadat u zich heeft aangemeld ontvangt u een bevestigingsbericht plus factuur, programma en routebeschrijving.
2-9-2010 Bouwleges, zonde van de tijd en energie
Door Edwin Kort
Ook Bouwend Nederland heeft nu een uitgebreid artikel geschreven over de bouwleges. Zie verder op in deze nieuwsbrief. Het zal geen verassing zijn dat deze organisatie voorstander van afschaffing is.
Op de webpoll zijn echter de meeste lezers van deze nieuwsbrief geen voorstander. Wel om de leges gelijk te trekken door heel Nederland. Er hebben ruim 200 mensen gestemd de afgelopen week. Dit aantal valt mij eerlijk gezegd tegen. Is slechts ongeveer 8% van de lezers. Ik doe bij deze toch een oproep om wat actiever met deze nieuwsbrief mee te doen. Het wordt op deze manier te veel eenrichtingsverkeer. Mijn dank alvast.
Persoonlijk ben ik voorstander om de bouwleges af te schaffen. Om onder andere dezelfde argumenten als Bouwend Nederland.
Onder de Wabo betaalt de aanvrager van een bouwvergunning de hoofdprijs. Dat is ook niet eerlijk. Vergunningvrij bouwen kost de gemeente ook veel tijd. Waarom moet deze categorie niets betalen en als je toevallig een (bouw)vergunning nodig hebt betaal je gelijk de volle mep.
Bovendien ben ik van mening dat de leges zwaar drukt op onze werkzaamheden van vergunningverlening. Er is altijd discussie met aanvrager. Vaak wordt van alles uit de kast getrokken om de leges te verlagen. Het is zelfs in bepaalde gevallen bepalend welke procedures gevolgd worden. Dat kan niet de bedoeling zijn. Het is erg zonde van onze tijd en heeft geen betrekking op wat uiteindelijk het doel van een vergunning is.
Ook bij BWT Nederland staan de bouwleges hoog op de agenda aan de berichtgeving te lezen. De energie kan beter besteed worden om de nieuwe ontwikkelingen bij te houden, mee te gaan met de tijd en moderne media.
Ik zou er zo snel mogelijk vanaf willen zijn. Maar dat is mijn mening.
U kunt hier stemmen en/of uw mening geven.
2-9-2010 “Schaf bouwleges af”
Door Bouwend Nederland
Bouwend Nederland: Verschillen zijn te groot en onverklaarbaar
“De omgevingsvergunning vrijstellen van legesheffing en dus de bouwleges helemaal afschaffen”. Dat is het oordeel van Pieter Clerx, beleidsmedewerker van Bouwend Nederland. Al eerder luidde de Vereniging Eigen Huis de noodklok over de grillige toepassing van bouwleges in Nederland. De verschillen in tarieven zijn te groot en onverklaarbaar.
Veel Nederlandse gemeenten lijken een nieuwe financiële knuffel gevonden te hebben: de bouwleges. Het onderzoek dat de Vereniging Eigen Huis (VEH) medio augustus publiceerde, laat opmerkelijke verschillen en aanpassingen in het laatste jaar zien. VEH concludeert dat een bouwvergunning in de ene gemeente nog steeds buitensporig veel duurder is dan in de andere. De gemiddelde stijging komt dit jaar in de buurt van het inflatiepercentage uit. Toch zijn er grote stijgers (+100%) en dalers (-35%). Topscorer voor verbouwingen is de gemeente Margraten met een verhoging van 100%, gevolgd door de gemeenten Zuidplas en Enschede, waar de tarieven met meer dan 50% zijn gestegen. De grootste dalers zijn Hof van Twente (-35%) en Gorinchem (-32%) en Zederik (-31%).
Eindelijk duidelijkheid
Ook Bouwend Nederland stoort zich aan de onverklaarbare prijsverschillen. Clerx: “Gemeenten mogen de hoogte van de bouwleges zelf bepalen en ze moeten kostendekkend zijn. Wat kostendekkend in een concrete situatie inhoudt, is echter volstrekt onduidelijk. De vraag blijft welke factoren mogen meespelen bij de vaststelling van de hoogte van de bouwleges. De huidige grote verschillen zijn niet te begrijpen en onterecht.” Zoals bekend worden voor milieuvergunningen al jaren geen leges meer geheven. De kosten voor de verlening van deze vergunningen haalt de gemeente uit een door de rijksoverheid gegeven compensatie in het Gemeentefonds. Binnenkort, per 1 oktober 2010, treedt de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) in werking. Die zorgt ervoor dat de bouwvergunning en de milieuvergunning samenkomen in de omgevingsvergunning.
Clerx: “Voor de milieuvergunning worden al jaren geen leges meer geheven. Waarom dan met de invoering van de omgevingsvergunning niet hetzelfde regime laten gelden voor de bouwleges. Met het verlenen van een vergunning wordt immers ook het algemeen belang gediend, namelijk bescherming van de burger op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu.”
Melkkoe
Hij vervolgt: “Met de invoering van de Wabo worden bovendien veel bouwwerken vergunningsvrij, zoals bijna alle verbouwingen aan de achterzijde van woningen. Dat betekent dat het aantal vergunningen waarvoor de gemeente inkomsten verwerft via de leges, zal teruglopen. Het is dus niet ondenkbaar dat gemeenten de overige vergunningen zullen gebruiken als melkkoe om het verlies aan inkomsten te compenseren. Als je per 1 oktober de bouwleges in zijn geheel afschaft, voorkom je dat.”
Ook de Vereniging Eigen Huis is er niet gerust op dat de invoering van de Wabo zal leiden tot tariefverlagingen. VEH bepleit daarom een maximum te stellen aan de tarieven van bouwleges en verplichte toepassing van de kostenmodellen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Algemeen wordt gevreesd dat gemeenten als gevolg van de noodzakelijke bezuinigen op zoek zullen gaan naar extra inkomsten om de begroting sluitend te krijgen. Stijgende tarieven van leges die zij nog wel mogen heffen, zouden daarop een antwoord kunnen zijn. Een antwoord dat in een aantal gevallen al wordt toegepast. Zo hebben Den Haag en Amsterdam zeer recent en onverwacht voor bepaalde bouwprojecten de tarieven al scherp verhoogd.
26-08-2010 Bouwleges wel of niet afschaffen? Breng uw stem uit!
Door Edwin Kort
Bouwend Nederland is voorstander om de bouwleges, net als bij de milieuvergunning, af te schaffen. Dat heeft de organisatie vandaag laten weten via onderstaand persbericht. Dat zal geen verassing zijn. Bouwend Nederland pleit daar al jaren voor. Ook VEH is voorstander. Of ten minste de tarieven te maximaliseren of gelijk te trekken door heel Nederland.
Volgens BWT Nederland zijn de verschillen in bouwplannen per gemeente te groot om de leges door heel Nederland gelijk te kunnen trekken.
U kunt hier uw stem uitbrengen, reageren of de tussenstand bekijken.
Koppel technische toets / bouwtoezicht los van de leges
Een ander alternatief is om de technische kant, zowel preventieve toets als bouwtoezicht, bij een bouwplan los te koppelen van de leges.
De aanvrager betaalt alleen nog maar voor de procedurele kant van een vergunning. Er komt landelijk of regionale technische overheid instituten waar gemeenten kosteloos de bouwplannen voor de technische beoordeling naar toe moeten sturen. Zodat alle bouwplannen in Nederland op zelfde niveau en eenduidig technisch worden getoetst. Vanuit VROM kunnen de prioriteiten worden aangegeven. De VROM-Inspectie hoeft zich niet meer te erge aan (technische) taken die gemeenten niet zouden uitvoeren.
Een sport maken van fouten opsporen
Op het artikel 'boeteleges' heb ik een groot aantal reacties ontvangen van architecten- en adviesbureaus. Ik stelde in het artikel voor dat bij elke fout die wordt gemaakt een boete verrekend wordt.
Een slecht idee volgens deze bureaus. Bij veel gemeenten wordt de technische toets uitbesteed aan externe bedrijven. Deze bureaus maken er nu al een sport van om maar zoveel mogelijk fouten of aanvullende gegevens op te vragen. Al is het alleen maar om de concurrentie de grond in te boren werd door een adviesbureau gemaild. Het toetsende bureau is immers vaak de concurrent van het ontwerpende bureau. Dan is het altijd leuk en interessant om te laten weten aan een belangrijke projectontwikkelaar dat jouw concurrent het niet goed doet.
Enkele constateringen :
-het tegelwerk is niet aangegeven
-de verwijzing naar de NEN normen is niet aangegeven in het renvooi
-constructieven berekeningen van een houten balklaag met een overspanning van 3 meter
-daglichtberekening van een serre
Elke gemeente heeft haar eigen bureau van uitbesteding
Van een architectenbureau heb ik zelfs een reactie ontvangen dat ze voor elke gemeente waar ze vaak bouwplannen indienen, een aparte checklist hebben gemaakt wat ze moeten indienen en waar op te letten. Zo verschillend gaan gemeenten met de technische toetsing om. Van landelijke indieningsvereisten is geen sprake.
26-08-2010 Bouwleges kunnen afgeschaft worden
Door Bouwend Nederland
Bouwend Nederland pleit wederom voor afschaffing van de leges voor bouwactiviteiten. Voor milieuvergunningen zijn de leges een aantal jaren geleden al afgeschaft.
Over de timing van het afschaffen heeft Bouwend Nederland ook nagedacht: per 1 oktober wordt de omgevingsvergunning van kracht, hét ideale moment om de leges af te schaffen. Er wordt dan sowieso een hoop al vergunningsvrij, zoals alle verbouwingen aan de achterzijde van woningen.
Gevreesd wordt dat de overige vergunningen dan gebruikt zullen worden om het verlies aan inkomsten te compenseren. Per 1 oktober de bouwleges in zijn geheel afschaffen, voorkomt dat.
25-08-2010 Schaf bouwleges af en introduceer boeteleges
Door Edwin Kort
SP en VVD willen de bouwleges maximaliseren. Dat is niet verstandig. Gemeenten zijn dan wel zo handig, wanneer het niet kostendekkend meer is, om de controles en de toetsingen te verminderen. Of te bezuiniging op opleidingsniveau en kwaliteit.
Bij een creatieve ingeving op de werkvloer bij een gemeente hebben we wel eens bedacht, introduceer boeteleges. Voor elke fout die een gemeente constateer bij een bouwplantoetsing of bouwcontrole wordt een boetebedrag verrekend. Dat stimuleert gemeenten om extra goed op te letten en architecten / aannemers om betere bouwplannen in te dienen. Dat betekent waarschijnlijk ook het einde van de tekeningen en berekeningen ingediend door zogenaamde deskundige met geen 'naam' (getekend door anoniem). Het leges probleem bij de gecertificeerde Bouwbesluittoetsing is dan ook opgelost. Die maken immers geen fouten en betalen dan ook geen leges. Verwachten ze!
Er ontstaat een eerlijke verdeling. Een bureau die slechte bouwplannen indient waar de gemeente dus erg veel werk aan heeft, krijgt de rekening gepresenteerd. De praktische uitvoerbaarheid van boeteleges is wel een vraagteken.
Een andere manier is volledige uitbesteding van de bouwplantoetsing en deze uren van controle 1 op 1 door te rekenen aan de aanvrager. Wordt een bouwplan ingediend door een deskundig bureau dan zijn daar veel minder controle uren voor nodig dan bij een slecht bureau. Door de volledige uitbesteding loopt de gemeente geen financieel risico en is er zeker van dat er kostenneutraal gewerkt kan worden.
Dit systeem zal wel eens goed kunnen werken bij eventuele Regionale uitvoeringsdiensten. De uren 1 op 1 doorrekenen. Gemeenten zijn er zeker van dat het geen geld kost. Vanuit het Rijk / VROM kan het landelijk toetsingniveau worden aangegeven en daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Ik weet van heel wat architectenbureau's dat ondanks het landelijk Bouwbesluit, elke gemeente haar eigen indieningsvereisten heeft. Bij gemeente A moet bijvoorbeeld de riolering uitgebreid uitgewerkt worden terwijl gemeente B daar niet om vraagt.
Zolang dat er meer dan 400 gemeenten zijn die allemaal hun eigen werkmethodes, toetsing niveau en eigen toetsing prioriteiten hebben is het onmogelijk om een lijn te trekken in de leges. Niet voor niets loopt de discussie al oneindig lang.
20-08-2010 Zowel VEH als Vereniging Bwt voeren verkeerde discussie over leges
Door Edwin Kort
In de Cobouw is een artikel geschreven met de titel 'Eigen Huis voert verkeerde discussie over leges'
Ik wil daar ook Vereniging Bouw- en Woningtoezicht aan toevoegen.
Volgens de Vereniging zijn niet alle gemeenten met elkaar te vergelijken. Bij een gemeente waar veel grote bouwplannen worden uitgevoerd kunnen de leges van kleinere bouwplannen omlaag. Op de grotere bouwplannen wordt namelijk verdiend.
De grote bouwer / projectontwikkelaar moet deels de bouwplannen financieren van de kleinere particuliere werken. Als die grote bouwer er niet is dan moet de particulier dat zelf betalen.
Hoe je het ook bekijkt, ook dit systeem is niet eerlijk.
Alles pleit ervoor om de leges over te hevelen naar een algemene belasting. Iedereen krijgt indirect of direct wel eens te maken met een bouwplan. De bebouwde omgeving is in het algemeen belang van de maatschappij. Zo oneerlijk is een algemene belasting niet, desnoods naar draagkracht, en je bespaart flink op de administratieve lasten. Vereniging BWT vindt lokale verschillen wel acceptabel. Daarmee doel ik op dat bij gemeente A een particuliere bouwer een grotere bijdrage moet leveren voor een extern groot bouwwerk dan bij gemeente B. Waarom zou je dit dan niet landelijk gelijk trekken door een algemene belasting. Dat een inwoner in Nederland nooit in zijn leven met een bouwplan / gebouw te maken heeft is natuurlijk onzin. Waarom wordt er dan over een milieuvergunning geen leges geheven?
Wat de Vereniging bewust of onbewust vergeet te melden is hun grote inspanningen met betrekking tot de gecertificeerde Bouwbesluit toetsing. De gecertificeerde Bouwbesluit toetsing moet leiden tot een aanzienlijke verlaging van de leges van grotere bouwplannen. Dat houdt automatisch in dat de leges van kleinere bouwplannen nog verder omhoog moeten. Zou dit soms de reden zijn om de afschaffing van de bouwleges niet bespreekbaar te maken?
Het oude kabinet was van mening dat een bouwplan een individuele dienstverlening is en maakt zelfs een vergelijking met een rijbewijs. Daarom niet naar een algemene pot.
In de reactie van Vereniging BWT wordt gesproken over het profijtbeginsel. Nog geen alinea verder wordt gesproken over de winsten op grote bouwplannen. Er is dus helemaal geen sprake van een individuele benadering. De leges worden wel degelijk geheven op basis van het draagkrachtbeginsel. Waarom zou je dit systeem niet eenduidig en landelijk maken. De huidige discussie wordt al zeker 8 jaar gevoerd en uiteraard kom je daar op deze manier nooit aan uit.
18-08-2010 Waarom worden de bouwleges niet afgeschaft?
Door Edwin Kort
Zolang dat er bouwleges worden geheven zal de felle discussie altijd blijven bestaan tussen de VNG, VEH en Vereniging BWT Nederland. Maar ook zeker tussen de aanvrager en de gemeente. De leges geven in veel gevallen een hoop werk en conflicten bij gemeenten.
Waarom worden de bouwleges niet overgeheveld naar een algemene belasting zoals bij de milieuvergunning. Over een milieuvergunning betaal je ook geen leges wat in het verleden wel het geval geweest is. Ik kan een hoop argumenten bedenken waarom het verstandiger is om de bouwleges af te schaffen:
* Verlichting administratieve lasten. Persoonlijk schat ik dat ten minste 1 ambtenaar op de 20.000 inwoners nodig is om de bouwleges in rekening te brengen. Denk aan de facturatie, berekenen van de bouwkosten, bezwaren tegen de leges. Er zijn gemeenten die ingewikkelde constructies hebben. Zoals verrekeningen in het vooroverleg. Landelijk zal dat volgens mijn inschatting een bezuiniging geven van 850 ambtenaren
* Geen legesverordeningen, geen eindeloze discussies waar je toch nooit aan uitkomt
* Bouwen is van maatschappelijk belang. Elke inwoner van Nederland krijgt ooit te maken direct of indirect met een bouwplan. Het bouwen van een station tot aan een fabriek is in het belang van de maatschappij. Indirect worden de kosten van een bouwvergunning toch wel verrekend met de maatschappij. Waarom bij een milieuvergunning dan ook geen leges?
* De daadwerkelijke kosten van een bouwplan worden niet alleen bepaald door omvang van het bouwproject. Het vergunnen van een tuinhuisje (lees burenruzie) is zeker niet zelden voor een gemeente goedkoper dan het vergunnen van een villa van 1 mln euro. Het argument dat rijke mensen met grote bouwplannen dan meer profiteren gaat dus niet op.
VEH wijst terecht op het feit dat de leges niet transparant zijn. Een aanvrager weet niet welke werkzaamheden er exact zijn verricht aan het bouwplan. De ene gemeente controleert elke EPC berekening intensief. De andere gemeente slechts bijvoorbeeld 1 op de 10 berekeningen steekproefsgewijs. Bij gemeente A wordt de constructie beoordeeld door een MTS’er in een halfuur, bij gemeente B wordt het zelfde werk gedaan door een TU’er in 6 uur tijd.
Het begint met de basis. De werkzaamheden eenduidig maken. Zolang dat niet het geval is, is een discussie over de leges volkomen zinloos. Het is appels met peren vergelijken.
16-08-2010 Elk jaar hetzelfde ritueel tussen VNG en VEH
Door Edwin Kort
De klok kun je erop gelijk zetten. Elk jaar rond deze tijd komt de VEH met een negatief rapport over de bouwleges. De verschillende kranten hebben de populaire koppen al klaar liggen. Zoals de Telegraaf ‘Bouwleges melkkoe voor lokale overheid’.
Nog geen 5 minuten later trekt de VNG haar persbericht uit de lade met de strekking dat VEH het niet goed begrijpt. Jaar in jaar uit het zelfde verhaal.
Zowel de VNG als VEH hebben deels gelijk en geen gelijk. De VEH vergelijkt appels met peren door alleen de leges tarieven te vergelijken. De VNG stelt de zaken zo voor dat de leges volledig transparant zijn. Dat zijn ze zeker niet.
De bouwkosten
Bij de meeste gemeenten zijn de leges bouwkosten gerelateerd. Hoe hoger de bouwkosten hoe hoger de leges. VEH vergelijkt echter alleen de leges tarieven. Niet de bouwkosten. Veel gemeenten hebben door de gemeenteraad m3 of m2 prijzen vastgesteld voor de bouwkosten. Het geval kan zijn dat bij gemeente A een exact dezelfde dakkapel in bouwkosten duurder is dan bij gemeente B. Ondanks een lagere leges tarief kan bij die gemeente met een hogere bouwkosten norm het uiteindelijk leges tarief hoger zijn. VEH houdt hier geen rekening mee.
De VNG heeft daarentegen niet gelijk met de bewerking dat de leges volkomen transparant zijn. De gemeentelijke bouwkosten norm is meestal niet bekend bij de indiener van een bouwplan. Geeft de aanvrager een hoger bouwkosten bedrag op dan de gemeentelijke norm dan worden vaak de bouwkosten niet omlaag bij gesteld. Geeft de aanvrager een lager bedrag op dan verhoogt de gemeente wel ambtshalve de bouwkosten. Het kan zelfs zo zijn dat binnen dezelfde gemeente een exact dezelfde dakkapel tegen verschillende leges tarieven wordt vergund doordat de aanvragers verschillende bouwkosten opgeven.
Waar voor je geld
Ook zijn de werkzaamheden die een gemeente voor een bouwplan verricht per gemeente erg verschillend. Er zijn gemeenten die bijvoorbeeld 1 op de 10 EPC berekeningen daadwerkelijk controleren. Er zijn ook gemeenten die alle EPC berekeningen zeer intensief beoordelen. De ene gemeente voert 3 bouwcontroles uit bij een bouwplan, de ander slechts 1 of geen enkel. De VEH vraagt per bouwcontrole ook minimaal 260 euro. Een verschil van 3 bouwcontroles geeft al een verschil van 780 euro.
Het toetsing niveau is tevens verschillend per gemeente. Waar bij de ene gemeente een constructieberekening in een half uurtje door een MTS’er wordt beoordeeld, wordt bij een andere gemeente de berekening door een TU’er in 6 uur beoordeeld. Het kwaliteitsniveau en diepgang van toetsing kan dus enorm verschillen.
De VEH maakt dus geen eerlijke vergelijking. De VNG heeft het ook niet bij het rechte eind dat de leges en werkzaamheden transparant zijn. Geen enkele aanvrager weet immers welke werkzaamheden er precies zijn uitgevoerd voor zijn bouwplan.
16-08-2010 Bouwleges stijgen niet meer dan inflatie
Door VNG
De Vereniging Eigen Huis concludeert in haar jaarlijkse onderzoek naar bouwleges in de Nederlandse gemeenten grote verschillen. De bouwleges zijn gemiddeld genomen echter met niet meer dan de inflatie gestegen.
De scherpe daling van de bouwactiviteiten leidt tot fors lagere inkomsten uit bouwleges.
Gemeenten nemen verantwoordelijkheid
Uit het feit dat de leges gemiddeld niet met meer zijn gestegen dan het inflatiepercentage, blijkt dat gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen en de economische crisis niet op bouwers afwentelen.
Modelverordening
In haar berichtgeving verwijst Eigen Huis naar het ‘model transparantie bouwgerelateerde leges’ uit 2006. Dat model is allang verwerkt in de modelverordening van de VNG en gemeenten passen die toe. Eigen Huis verwacht dat ‘transparantie’ leidt tot ‘uniformiteit’.
Transparantie en uniformiteit
De begrippen transparantie en uniformiteit worden nog wel eens door elkaar gehaald. Het model transparantie wordt wel gebruikt maar was nimmer, zoals de titel al zegt, bedoeld als instrument voor uniformiteit.
Omgevingsvergunning
De VNG is voorstander van transparantie en om dit nog meer te bevorderen heeft de VNG dit jaar het model kostenonderbouwing omgevingsvergunning gepubliceerd. Met dit model wordt duidelijk waarvoor en hoeveel leges iedere gemeente in rekening brengt.
Meer informatie
Model kostenonderbouwing leges omgevingsvergunning (VNG-bericht 1 april 2010)
Bouwleges liggen al aan banden (VNG-bericht, 21 augustus 2009)
16-8-2010: Opnieuw forse kritiek VEH bouwleges
Door VEH
Maximumtarief moet scherpe verhoging bouwleges voorkomen
Een bouwvergunning is in de ene gemeente nog steeds buitensporig veel duurder dan in de andere. Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van Vereniging Eigen Huis naar de hoogte van bouwleges. De gemiddelde stijging komt dit jaar in de buurt van het inflatiepercentage uit. Toch zijn er grote stijgers (+100%) en dalers (-35%). Vereniging Eigen Huis signaleert dat de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) per 1 oktober niet zal leiden tot de hiermee mede beoogde tariefverlagingen. De vereniging bepleit een tariefmaximering van bouwleges en verplichte toepassing van de kostenmodellen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Meer transparantie maakt een goede vergelijking van kosten en prestaties van gemeenten mogelijk.
Enorme verschillen
Jaarlijks laat Vereniging Eigen Huis de tarieven van bouwvergunningen onderzoeken door bouwleges.nl voor de categorieen dakkapel van euro 10.000, een uitbouw van euro 45.500 en een nieuwbouwwoning van euro 130.000 bouwkosten. Jaar op jaar blijkt dat gemeenten er niet in slagen een einde te maken aan de enorme prijsverschillen en deze ook niet kunnen verklaren. Huiseigenaren hebben het gevoel overgeleverd te zijn aan gemeentelijke willekeur. Zo vraagt de gemeente Voorschoten euro 635 voor een dakkapelvergunning en buurgemeente Leiden euro 35, dat is maar liefst 18 keer meer. Voor een uitbouw spant de gemeente Korendijk de kroon door euro 2.175 voor een vergunning in rekening te brengen. Coevorden heeft daar slechts euro 525 voor nodig. Korendijk blijkt met een tarief van euro 6.067 ook lijstaanvoerder bij de nieuwbouwwoningen. Dezelfde vergunning kost in Smallingerland euro 1.560.
Hoewel de gemiddelde prijsstijging voor een bouwvergunning rond het inflatiepercentage ligt, zijn er dit jaar 34 gemeenten die de leges voor een dakkapel verlagen. Daar staan 224 gemeenten tegenover die de tarieven hebben verhoogd. Margraten is een uitschieter met een verhoging van 100%, terwijl in de gemeenten Zuidplas, Noordwijk, Slochteren, Groningen en Enschede de tarieven met meer dan 50% zijn gestegen. De grootste dalers zijn Hof van Twente (-35%) en Gorinchem (-32%) en Zederik (-31%). Ook voor de categorieen uitbouw en nieuwbouwwoningen zijn sterke stijgers en dalers te noteren.
Bezuinigingen
Gemeenten moeten de komende jaren fors bezuinigen en zullen op zoek gaan naar extra inkomsten om de begroting sluitend te krijgen. De inkomsten uit de bouwleges dalen fors als gevolg van een sterke afname van het aantal bouwvergunningaanvragen. Bovendien verwachten gemeenten dat ook de beoogde daling van de tarieven als gevolg van de invoering van de nieuwe omgevingsvergunning niet zal optreden. De vereniging vreest daarom voor een scherpe stijging van de tarieven in het komende jaar. Immers gemeenten kunnen straffeloos en naar eigen inzicht kosten doorbelasten aan een vergunningaanvrager. Zo hebben Den Haag en Amsterdam zeer recent en onverwacht voor bepaalde bouwprojecten de tarieven al scherp verhoogd.
Om een einde te maken aan de extreme verschillen en om de gevreesde verhogingen voor volgend jaar te kunnen beteugelen, pleit Vereniging Eigen Huis voor onmiddellijke invoering van een wettelijk maximumtarief.
Wabo
Per 1 oktober wordt de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) ingevoerd. De omgevingsvergunning combineert alle vergunningen die benodigd zijn voor bouwprojecten. Belangrijk doel van de omgevingsvergunning is te komen tot meer gemak voor de aanvrager, snellere afhandeling en per saldo lagere kosten. Desgevraagd geven echter bijna alle gemeenten aan dat de leges als gevolg van de invoering van de Wabo niet omlaag zullen gaan.
Zicht op transparante toerekening kosten?
Om de grote verschillen in bouwleges tussen de gemeenten te kunnen analyseren en aan te pakken heeft Vereniging Eigen Huis jarenlang gepleit voor een transparante, eenduidige kostprijsbepaling van bouwvergunningen. Momenteel kan elke gemeente zelf bepalen welke kosten zij ten laste brengt van de bouwvergunningen. Hier moet een einde aan komen.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten heeft recentelijk modellen vastgesteld waarmee gemeenten uniform hun kostprijs kunnen bepalen, hun tarieven kunnen vaststellen en transparant maken welke werkzaamheden zij verrichten bij de afhandeling van een bouwaanvraag. Vereniging Eigen Huis is verheugd over deze ontwikkeling. Belangrijk minpunt is dat gemeenten nog steeds zelf kunnen bepalen of zij van de modellen gebruikmaken. Als niet alle gemeenten meedoen is een goede vergelijking van kosten en prestaties van gemeenten niet mogelijk en zullen de grote verschillen in stand blijven en onverklaarbaar blijven. Daarom wil Vereniging Eigen Huis, naast een maximering van de tarieven, dat de modellen aan gemeenten verplicht worden opgelegd.
